Ku pamięci ORP „Orzeł”

71 lat temu ORP „Orzeł” dokonał niespotykanego w historii wojen morskich wyczynu. Wyrwał się z internowania z estońskiego portu Tallin i przedarł do Wielkiej Brytanii bez map i uzbrojenia. Dla upamiętnienia tamtych wydarzeń dwa jachty z Jacht Klubu Marynarki Wojennej „Kotwica” odbywają rejs śladami polskiego okrętu podwodnego.

Jachty przepłyną trasą, którą ORP „Orzeł” pokonywał Morze Bałtyckie w drodze do Wielkiej Brytanii w 1939 roku. Jednostki (s/y Kapitan II oraz s/y Legia) wyszły z gdyńskiego portu jachtowego w sobotę, 11 września, około godziny 18:00.

Po kilku dniach żeglugi zawiną do Tallina, gdzie załogi uczestniczyć będą w uroczystościach poświęconych najsłynniejszemu polskiemu okrętowi podwodnemu. To właśnie w tym porcie polski okręt podwodny był internowany. Następnie trasa rejsu będzie zgodna z tą, którą ORP „Orzeł” pokonywał Morze Bałtyckie przedzierając się do Wielkiej Brytanii. Jachty staną także w dryfie u wybrzeży Gotlandii, tak jak 71 lat temu ORP „Orzeł”, który wyokrętował wtedy na szwedzkim brzegu estońskich strażników. Jednostki odwiedzą również port Visby oraz zawiną do portu w Helu. Rejs zakończy się w sobotę, 25 września, wejściem jednostek do gdyńskiego portu jachtowego.

Organizatorem rejsu jest Bractwo Okrętów Podwodnych Ligi Morskiej i Rzecznej przy współudziale Muzeum Marynarki Wojennej oraz Jacht Klubu Marynarki Wojennej „Kotwica”.

Polski okręt podwodny ORP „Orzeł” był jednym z najnowocześniejszych okrętów podwodnych podczas wybuchu II wojny światowej. Jego budowa (w holenderskiej stoczni De Schelde) została sfinansowana ze składek polskiego społeczeństwa w ramach Funduszu Obrony Morskiej oraz w ramach składek prowadzonych wśród kadry Marynarki Wojennej. Akcję zbierania funduszy na okręt podwodny dla Polski koordynowała Liga Morska i Kolonialna.

Z chwilą wybuchu II wojny światowej ORP „Orzeł” operował na południowym Bałtyku, gdzie m.in. był atakowany bombami głębinowymi z niemieckich samolotów. Następnie, 15 września okręt wszedł do estońskiego portu w Tallinie, gdzie został bezprawnie internowany. Władze estońskie naciskane przez Niemców nakazały demontaż kluczowych mechanizmów i uzbrojenia okrętowego. Polski okręt został także pozbawiony map morskich i pomocy nawigacyjnych.

Załoga „Orła” jak najbardziej usiłowała przeciągnąć w czasie demontaż urządzeń i rozbrojenie okrętu, przygotowując się jednocześnie do ucieczki. W nocy z 17 na 18 września okręt wydostał się z portu w Tallinie i rozpoczął 27-dniowy rejs do wybrzeży Wielkiej Brytanii. Po wielu ciężkich sytuacjach bojowych, których załoga doświadczyła na trasie przejścia na Morze Północne, pomimo braku map, które nawigator okrętowy odtwarzał z pamięci i na podstawie charakterystyki świateł latarni morskich, załoga ORP „Orzeł” zdołała przedrzeć się do brytyjskiego portu Rosyth.

Od tego czasu okręt rozpoczął służbę u boku aliantów. Patrolował akweny Morza Północnego. Wsławił się m.in. zatopieniem niemieckiego transportowca „Rio de Janeiro” transportującego wojska niemieckie zmierzające do inwazji na Norwegię. W ostatni swój patrol okręt wyszedł 23 maja 1940 roku. W niewyjaśnionych dotąd okolicznościach nie powrócił z morza.

MAR/mw.mil.pl

[Fot. mw.mil.pl]

Szarża pod Krojantami 2010

W najbliższą niedzielę (5 września br.), w Krojantach pod Chojnicami, będzie miało miejsce widowisko historyczne, upamiętniające jeden z epizodów Wojny Obronnej 1939 roku - szarżę 18 Pułku Ułanów Pomorskich. Oprócz widowiska historyczno-militarnego będą też: pokazy musztry kawaleryjskiej, przedstawienie „Szarża pod Arcelinem w 1920 r.” oraz koncerty muzyczne.

Tegoroczne obchody przyjmą tradycyjną formę widowiska historyczno - militarnego, z autentyczną szarżą ponad stu współczesnych kawalerzystów, na pododdział hitlerowskiego Wehrmachtu. W trakcie tego patriotycznego przedsięwzięcia, które rozpocznie się o godz. 13.30, zobaczyć będzie można również, jako pierwszą część widowiska, "Szarżę pod Arcelinem ", gdzie przypomniany zostanie bój 2 –giego szwadronu 1 pułku szwoleżerów w 1920 roku, dowodzonego przez rotmistrza Kazimierza Mastalerza, by w ten sposób uczcić przypadającą w tym roku 90 rocznicę zwycięskiej wojny polsko - bolszewickiej.

Następnie widzowie oglądać będą efektowny pokaz musztry 140-konnego wzmocnionego szwadronu kawalerii polskiej, zakończony regulaminową szarżą. Obędzie się również XV Bieg Ułański, w którym zaprezentowane zostaną: gonitwy, wyścigi konne, popisy kawaleryjskie, a także pokaz zaprzęgów konnych i bryczek. Kulminacyjnym punktem widowiska, w granicach godz. 16.00, będzie odtworzenie szarży 18 Pułku Ułanów Pomorskich z 1 września 1939 r., dowodzonego przez pułkownika Mastalerza.

Tradycyjnie już od po raz dziewiąty, na polach pod Krojantami w każdą pierwszą niedzielę września organizowane są inscenizacje szarży kawaleryjskiej. Połączone są one z imprezami towarzyszącymi, jak: uroczysta msza św., składanie kwiatów pod pomnikiem przy drodze Chojnice – Tczew, biegiem ułańskim, koncertem orkiestry wojskowej, występami zespołów artystycznych itp. Podczas tegorocznych obchodów - w sobotę odbędzie się również konferencja naukowa dotycząca Wojny Obronnej 1939.

Główny trud organizacyjny nad przedsięwzięciem, obok Gminnego Komitetu Ochrony Pamięci, Walki i Męczeństwa, z wójtem dr. Zbigniewem Szczepańskim na czele, wzięła na siebie powołana na początku 2003 roku Fundacja „Szarża pod Krojantami”. Za sprawy organizacyjne, związane z odtworzeniem kawaleryjskiego boju w miejscu dawnej szarży, odpowiedzialny jest Polski Klub Kawaleryjski. Dużą pomoc organizacyjną zapewniają żołnierze 16. Dywizji Zmechanizowanej z Elbląga, zwłaszcza 20. Brygady Zmechanizowanej, której batalion czołgów dziedziczy tradycję historycznego 18. Pułku Ułanów Pomorskich.

Uroczystości pod Krojantami, które w ubiegłym roku przyciągnęły aż 18 tysięcy widzów, wzbogacono o element prezentujący historię oręża polskiego w postaci „Biwaku Historycznego – Wojsko Polskie 1914-2010”. Jego celem jest prezentacja i promocja polskich tradycji wojskowych od początków XX wieku do współczesności. Zostaną zaprezentowane zarówno mundury, jak i sprzęt techniczny, jakie były związane z żołnierzem polskim na przestrzeni minionego wieku.

Program imprezy:

Sobota, 4 września

17. 00 – Konferencja naukowa w Zespole Szkół w Nowej Cerkwi.

Niedziela, 5 września
Część patriotyczno - religijna

10.45 – Uroczyste otwarcie. Wprowadzenie warty honorowej oraz pocztów sztandarowych. Podniesienie flagi państwowej na maszt.
11.00 - Powitanie gości;
- Złożenie wieńców i kwiatów pod pomnikiem 18 Pułku Ułanów Pomorskich przy drodze Chojnice-Tczew;
- Wystąpienie opiekuna Izby Pamięci przy Zespole Szkół w Nowej Cerkwi, Ułanów oraz zaproszonych gości;
- Apel Poległych;
- Hymn Ułański – Marsz 18 Pułku Ułanów Pomorskich.
12.00 - Polowa Msza Święta.

Część plenerowa

13.30 - Widowisko historyczno - militarne: "Szarża Pod Krojantami", oraz prezentacja klubów jeździeckich.
14.00 - Widowisko "Szarża pod Arcelinem w 1920 r.".
14.30 - Koncert Orkiestry Garnizonowej z Elbląga, a następnie prezentacja bryczek i powozów.
15.25 - Pokaz musztry szwadronu kawalerii oraz XV Bieg Ułański.
16.20 - Inscenizacja "Szarża 18 Pułku Ułanów Pomorskich 1.09.1939 r.".
17.00 – Defilada i prezentacja wszystkich uczestników widowiska.
17.15 - Występ zespołu BIG Band z Chojnic.

Krótki film przedstawiający współczesną musztrę szwadronu kawalerii pod Krojantami, patrz poniżej:

Film przedstawiający m.in. rekonstrukcję szarży pod Krojantami, patrz poniżej:

Polecam również klip pt. „Polish Uhlans” do nagrania zespołu Sabaton pt. „Primo Victoria”, patrz poniżej:

[Fot. M. Roman]

Rekonstrukcja bitwy pod Mławą

W dniach 27 – 28 sierpnia 2010 roku odbyła się III edycja historyczno-kulturalnego widowiska pn. „Rekonstrukcja Bitwy pod Mławą 2010”. Dwudniowy cykl imprez poświęconych obronie Mławy w 1939 roku zgromadził kilkadziesiąt tysięcy widzów. Była to największa rekonstrukcja wydarzeń z II Wojny Światowej w Europie.

Celem rekonstrukcji historycznej oraz imprez jej towarzyszących było upamiętnienie 71. rocznicy września 1939 roku w postaci dwudniowej inscenizacji nawiązującej do wydarzeń wojennych i przypomnienia walk jakie stoczyła 20 Dywizja Piechoty z przeważającymi siłami nieprzyjaciela w pierwszych dniach września 1939 roku w ramach bitwy granicznej na przedpolu Mławy.

Piątkowym oficjalnym uroczystościom w Mławie towarzyszyły przemówienia okolicznościowe, apel pamięci, salwa honorowa i defilady pododdziałów uczestniczących w rekonstrukcji. Na ulicach Mławy odegrane zostało widowisko plenerowe inscenizujące nalot bombowy na miasto. Na mławskim rynku odbył się piknik militarny, któremu towarzyszyły wystawy sprzętu i prezentacje działalności służb mundurowych połączone z dynamicznymi pokazami wyszkolenia funkcjonariuszy i żołnierzy. Uroczystości zakończyło zapalenie symbolicznych zniczy w parku miejskim oraz w miejscach upamiętniających ofiary II wojny Światowej w Mławie.

Główną atrakcją przygotowaną przez organizatorów w sobotnie popołudnie była rekonstrukcja historyczna zorganizowana w miejscowości Uniszki Zawadzkie, w miejscu, gdzie rozegrała się bitwa o Mławę. Kilkadziesiąt tysięcy osób obejrzało pracę żołnierzy i ludności cywilnej przy umocnieniach obronnych, atak niemiecki, nalot bombowy na pozycje polskie z udziałem samolotów, szturm niemieckiej piechoty, polski kontratak i wycofanie się wojsk polskich z pozycji mławskich. Wcześniej mieszkańcy Mławy oraz odwiedzający to historyczne miejsce turyści mieli okazję uczestniczyć w pokazach sprzętu wojskowego.

Rekonstrukcja historyczna w Mławie cieszy się ogromnym zainteresowaniem społeczeństwa i zaliczana jest do jednych z ciekawszych rekonstrukcji przygotowywanych w kraju. W tegorocznej edycji wzięło udział 200 rekonstruktorów z całej Polski oraz 150 statystów.

Więcej o bitwie pod Mławą oraz jej rekonstrukcjom, patrz tutaj.

Polecam również filmy przedstawiający tegoroczną rekonstrukcję bitwy pod Mławą, patrz poniżej:

Mariusz A. Roman

[Fot. M. Roman oraz Archiwum]

Rekonstrukcja bitwy nad Bzurą

W ostatnią niedzielę (13 września br.), już po raz ósmy w Brochowie pod Sohaczewem odbyła się rekonstrukcja bitwy nad Bzurą z 1939 r. Historyczne widowisko zgromadziło kilkadziesiąt tysięcy widzów. Wzięło w nim udział 200 członków grup rekonstrukcyjnych, 50 koni, czołgi, samochody pancerne oraz samolot.

Inscenizację rozpoczęło widowisko historyczne "Nie tylko Niemcy - walki polsko-radzieckie w 1939 roku" z udziałem grup z Węgier i Czech. W rolę sowieckich żołnierzy wcielili się Czesi. Następnie widzowie mogli obejrzeć wybrane elementy walk nad Bzurą. Duże wrażenie na widzach wywarła szarża około 50 kawalerzystów przypominająca historyczny atak ułanów jazłowieckich pod Wólką Węglową.

Pole bitwy zostało wzbogacone o bogatą scenografię i znakomite efekty pirotechniczne. Wsparcia rekonstruktorom udzielił Batalion Reprezentacyjny WP wystawiający Szwadron Kawalerii Wojska Polskiego oraz Pluton Salutowy, posiadający kopie armat wzorowanych na polskich haubicach z 1939 roku.

Impreza odbyła się pod patronatem Marszałka Województwa Mazowieckiego a finansowo wsparto ją ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowego Centrum Kultury, Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, Samorządu Województwa Mazowieckiego i Samorządu Gminy Brochów.

Przed rozpoczęciem inscenizacji w kościele parafialnym w Brochowie odprawiona została Msza św. w intencji poległych nad Bzurą i na innych polach bitewnych 1939 roku.

Krótki film przedstawiający m.in. rekonstrukcję szarży w Bitwie nad Bzurą, patrz poniżej:

[Fot. PAP/Grzegorz Michałowski]

Rekonstrukcja szarży pod Krojantami

W najbliższą niedzielę (6 września), w Krojantach pod Chojnicami, będzie miało miejsce widowisko historyczne, upamiętniające jeden z epizodów Wojny Obronnej 1939 roku - szarżę 18 Pułku Ułanów Pomorskich. Oprócz widowiska historyczno-militarnego będą też: pokazy władania szablą i lancą, przedstawienie „Dzieje jazdy polskiej” oraz koncerty muzyczne. Honorowy patronat nad uroczystościami objął ostatni prezydent RP na uchodźstwie p. Ryszard Kaczorowski.

Tegoroczne obchody będą miały szczególny charakter, ze względu na 70. rocznicę bitwy z 1939 roku. Przyjmą one formę widowiska historyczno - militarnego, z autentyczną szarżą ponad stu współczesnych kawalerzystów, na pododdział hitlerowskiego Wehrmachtu. W trakcie tego patriotycznego przedsięwzięcia, które rozpocznie się o godz. 13.50, zobaczyć będzie można również, jako pierwszą część widowiska, "Dzieje Jazdy Polskiej", gdzie zaprezentowane zostaną pododdziały jazdy i kawalerii polskiej, od wojów Mieszka I, do kawalerzystów z pułków II RP, z okresu poprzedzającego wybuch II wojny światowej.

Następnie widzowie oglądać będą gonitwę ułańską, a także popisy kawaleryjskie, czyli pokazy władania szablą i lancą oraz sprawności jeździeckiej kawalerzysty. Nowym elementem będzie, pierwszy w Polsce, pokaz musztry pełnego 114-konnego szwadronu kawalerii polskiej, zakończony regulaminową szarżą. Kulminacyjnym punktem widowiska, w granicach godz.16.15, będzie odtworzenie szarży 18 Pułku Ułanów z 1 września 1939 r., zakończone epizodem walk Ułanów Pomorskich - heroicznego boju, w trakcie próby przebicia się pod Grupą, z uścisków okrążenia hitlerowskiego i zakończenia walk 18 Pułku Ułanów Pomorskich, w Kampanii Wrześniowej 1939 r.

Tradycyjnie już od po raz ósmy, na polach pod Krojantami w każdą pierwszą niedzielę września organizowane są inscenizacje szarży kawaleryjskiej. Połączone są one z imprezami towarzyszącymi, jak: uroczysta msza św., składanie kwiatów pod pomnikiem przy drodze Chojnice – Czersk, biegiem ułańskim, koncertem orkiestry wojskowej, występami zespołów artystycznych itp. Podczas tegorocznych obchodów - w sobotę odbędzie się również konferencja naukowa dotycząca Wojny Obronnej 1939.

Organizatorzy uroczystości: Gminny Komitet Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Chojnicach, Zespół Szkół im. 18. Pułku Ułanów Pomorskich w Nowej Cerkwi oraz Fundacja „Szarża pod Krojantami". Za odtworzenie kawaleryjskiego boju w miejscu dawnej szarży pod Krojantami odpowiedzialny jest Polski Klub Kawaleryjski na czele z Jerzym Haniszem i Markiem Draganem. Dużą pomoc w organizacji uroczystości zapewniają 16. Pomorska Dywizja Zmechanizowana z Elbląga i Jednostka Wojskowa z Nieżychowic.

Program imprezy:

Sobota, 5 września

18.00 – konferencja naukowa w Zespole Szkół w Nowej Cerkwi:
Tomasz Krzemieński - Nieśmiertelnik w Wojsku Polskim w II Rzeczypospolitej
Paweł Piotr Mynarczyk - Działalność wywiadu polskiego w Chojnicach w II Rzeczypospolitej
Zdzisław Kościański - Kawaleria w wojnie obronnej - czy spełniła swoje zadanie?

Niedziela, 6 września

Część patriotyczno - religijna

10.45 - Wprowadzenie warty honorowej oraz pocztów sztandarowych. Podniesienie flagi państwowej na maszt.
11.00 - Powitanie gości;
- Składanie raportów przez kluby jeździeckie;
- Wystąpienie opiekuna Izby Pamięci przy Zespole Szkół w Nowej Cerkwi, Ułanów oraz zaproszonych gości;
- Apel Poległych;
- Hymn Ułański – Marsz 18 Pułku Ułanów Pomorskich;
- Składanie wieńców i kwiatów;
- Występ dzieci i młodzieży z Zespołu Szkół w Nowej Cerkwi;
12.00 - Polowa Msza Święta.
13.00 - Odprowadzenie pocztów sztandarowych.

Część plenerowa

13.30 - Przemarsz na pole szarży w rejon widowiska historyczno - militarnego: "Szarża Pod Krojantami" orazprezentacja klubów jeździeckich.
13.50 - Przedstawienie pt. "Dzieje Jazdy Polskiej".
14.20 - Koncert Orkiestry Garnizonowej z Elbląga, a następnie prezentacja bryczek i powozów.
15.00 - Pokaz władania szablą i lancą.
15.25 - XVIII Bieg Ułański.
15.45 - Pokaz musztry szwadronu kawalerii.
16.15 - Inscenizacja "Szarża 18 Pułku Ułanów Pomorskich 1.09.1939 r. i dalsze losy Pułku".
17.00 - Prezentacja wszystkich uczestników widowiska
17.15 - Występ zespołu Bubliczki z Brus.

Krótki film przedstawiający m.in. rekonstrukcję szarży pod Krojantami, patrz poniżej:

Opr. Mariusz A. Roman

[Fot. Archiwum]