O. Edward Ryba nie żyje

W niedzielę (18 grudnia br.) po długiej chorobie zmarł w wieku 78 lat kapelan gdyńskiej „Solidarności” o. Edward Ryba. Pochodzący z Jaworza Dolnego duszpasterz zostanie pochowany w Gdyni, gdzie spędził ostatnie 16 lat swego życia. Pogrzeb odbędzie się w czwartek (22 grudnia).

Ks. Edward Ryba urodził się 5 listopada 1933 w Jaworzu Dolnym. Ukończył Juwenat oo. Redemptorystów w Toruniu i Seminarium Redemptorystów w Tuchowie, święcenia kapłańskie przyjął w 1959 r. W latach 1959–72 był wikariuszem parafii Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Skarżysku - Kamiennej. Później do 1984 pełnił funkcję proboszcza parafii Matki Boskiej Nieustającej Pomocy oo. Redemptorystów w Gdyni. Zapamiętany jako inicjator zbudowania kościoła i domu klasztornego oraz organizator Duszpasterstwa Ludzi Morza Stella Maris.

W sierpniu 1980 r. odprawiał codziennie msze św. dla strajkujących w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni i Zarządzie Portu Gdynia. Głosił patriotyczne kazania, współorganizował pomoc dla rodzin osób internowanych i represjonowanych. W 1984 r. został przeniesiony do Głogowa, gdzie miał objąć probostwo, jednak Wydział ds. Wyznań w Legnicy nie zaakceptował go na tym stanowisku z powodu „nielojalności politycznej”. Trafił więc do parafii w Mierzynie k. Szczecina, której gospodarzem był przez 11 lat. Dzięki niemu odrestaurowano 7 okolicznych zabytkowych kościołków krytych miedzianą blachą.

Od 1995 r. przebywał na emeryturze w parafii MBNP oo. Redemptorystów w Gdyni. W 2009 r. doczekał się odznaczenia Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski.

(życiorys za www.emcyklopedia-solidarnosci.pl)

Ojciec Edward Ryba pozostanie w pamięci mieszkańców Gdyni przede wszystkim jako wspaniały kapłan i człowiek wspierający strajkujących w pamiętnym Sierpniu 1980 roku oraz podczas nocy stanu wojennego. W ostatnich latach zaangażowany w gdyńskie obchody kolejnych rocznic wprowadzenia stanu wojennego w Polsce. Odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski przez śp. prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Ojcu Rybie tytuł „Zasłużony dla NSZZ Solidarność", nadał XIX Krajowy Zjazd Delegatów w Wasilkowie.

Uroczystości żałobne odbędą się w czwartek 22 grudnia 2011 r. w kościele pw. MBNP i św. Piotra Rybaka w Gdyni, ul. Portowa 2.

Godz. 9.00 – uroczyste wprowadzenie zwłok do kościoła i modlitwy;

Godz. 12.00 – Msza święta żałobna pod przewodnictwem J.E. Ks. Bp. Ryszarda Kasyny.

Godz. 14.00 – uroczystości pogrzebowe na cmentarzu witomińskim. Ciało Zmarłego zostanie złożone w grobowcu zakonnym redemptorystów.

(MAR)

[Fot. Archiwum Autora]

Grudniowe obchody w Trójmieście

W Trójmieście ruszyły obchody związane z upamiętnieniem Grudniowej Masakry na Wybrzeżu w 1970 oraz 30 rocznicy wprowadzenia stanu wojennego. W kilku trójmiejskich kościołach odprawione zostaną msze św. w intencji ofiar grudniowych. Zaplanowano szereg wystaw, konferencji, marszy, koncertów oraz innych imprez towarzyszących.

W piątek 9 grudnia br. odsłonięto na budynku Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność” w Gdańsku przy ul. Wały Piastowskie, baner upamiętniający śmierć Antoniego Browarczyka (Tolka), który zginął podczas pierwszych dni stanu wojennego.

"Tolek", chłopak z gdańskiej Zaspy, zafascynowany ruchem "Solidarności" i zagorzały kibic piłkarski został zastrzelony przez MO na Targu Rakowym 17 grudnia 1981 roku. Miał zaledwie 20 lat. Został trafiony strzałem prosto w głowę podczas rozpędzania demonstracji pod komitetem wojewódzkim PZPR w Gdańsku. Mimo że ludzie niemal natychmiast przenieśli go na ławce do szpitala, nie udało się go uratować. Ślady zbrodni były tuszowane, winni nigdy za nią nie odpowiedzieli.

Na banerze o wymiarach 6 na 16 metrów znajduje się autentyczne czarno-białe zdjęcie twarzy Browarczyka wykonane w czasie sekcji zwłok z widoczną raną postrzałową. Obok umieszczono informację o okolicznościach śmierci 20-latka.

Baner ten, choć odnosi się do konkretnej ofiary stanu wojennego, to jest jednak z jednej strony oddaniem hołdu wszystkim ofiarom junty gen. Jaruzelskiego jak i formą przypomnienia o tamtych tragicznych wydarzeniach sprzed 30 lat. Wydarzeniach, które na zawsze powinny wryć się w naszej świadomości, aby już nigdy więcej nie doszło do takiej tragedii.

O jego trwałe upamiętnienie, w postaci np. tablicy w miejscu śmierci, stara się rodzina, Solidarność oraz kilka miejscowych organizacji, w tym członkowie Federacji Młodzieży Walczącej i Stowarzyszenia "Lwy Północy".

Relacja TVP Gdańsk z odsłonięcia baneru, patrz tutaj.

W siedzibie związku otwarte zostały także dwie wystawy poświęcone tragedii stanu wojennego w Polsce. Pierwsza poświęcona jest pamięci zamordowanego Antoniego Browarczyka. Druga ukazuje walkę solidarnościowego podziemia z komunistycznym reżimem w pierwszych latach stanu wojennego. Złożyło się na nie około 40 plansz prezentujących m.in. archiwalne fotografie, dokumenty i wycinki z gazet z czasu stanu wojennego. Częścią wystawy będzie także zrekonstruowana cela więzienna mająca oddać warunki, w jakich przebywali internowani.

Szczegółowy program trójmiejskich obchodów:

10 grudnia (sobota):

godz. 12.00 – Gdańsk, Długi Targ 13/12, wernisaż wystawy „Codzienność stanu wojennego” (organizator: Europejskie Centrum Solidarności);

godz. 18.00 – Gdańsk, Centrum Św. Jana (ul. Świętojańska 50), „Szukamy stajenki” – Kolędy i pastorałki Jacka Karczmarskiego (organizator: Europejskie Centrum Solidarności);

godz. 20.00 – Sopot – Kościół Gwiazda Morza (ul. Kościuszki 19), koncert rockowy „KOLĘDA NOCKA” – w 30. Rocznicę stanu wojennego;

10 - 19 grudnia 2011 r. - Gdynia, Skwer Żeromskiego (skrzyżowanie ulic Świętojańskiej z 10 Lutego) - Wystawa plenerowa „Dwa Grudnie";

11 grudnia (niedziela):

godz. 19.00, Gdańsk Rock Cafe (ul. Tkacka 7/8), „Zadzwońcie na milicję” – Gdańska premiera płyty zespołu Big Cyc (organizator: Europejskie Centrum Solidarności);

12 grudnia (poniedziałek):

godz. 17.00 – Gdynia, Muzeum Miasta Gdynia ul. Zawiszy Czarnego 1, Polskie Grudnie - otwarte sympozjum: „Grudzień' 70 - Uniwersytet Robotniczy" oraz „Grudzień' 81 - Wojna z narodem - lekcja patriotyzmu". W programie:

- Archiwalne materiały filmowe z Gdańska i Gdyni z wydarzeń w 1970 roku;

- Prezentacja dokumentów archiwalnych wskazujących winnych zbrodni masakry w Gdyni (narada 16.12.70 w Gdańsku / wprowadzenie rozkazu użycia broni);

- „Bezwzględność władzy w tłumieniu społecznych protestów"- przedstawiciel IPN Gdańsk;

- Prezentacja publikacji IPN „Lista osób internowanych w regionie gdańskim";

- Promocja książki „Gdynianka. Opowieść o Wiesławie Kwiatkowskiej (1936 - 2006)";

- Niepodległość Polski i odrzucenie komunizmu - prezentacja filmu - „Głową mur przebijesz";

godz. 18.00 – Gdańsk, Ratusz Głównego Miasta, ul. Długa 46/47 „Wojna ze społeczeństwem” - debata(organizator: Europejskie Centrum Solidarności);

godz. 23.30 – Gdańsk, spotkanie na Placu Solidarności z okazji trzydziestej rocznicy wprowadzenia stanu wojennego (złożenie kwiatów, zapalenie zniczy, wystąpienia). Organizatorzy: m.in.: Stowarzyszenie Godność, Zarząd Regionu Gd. NSZZ „S”, Stowarzyszenie „Solidarni z Kolebki”, Związek Stowarzyszeń Osób Represjonowanych;

13 grudnia (wtorek):

godz. 17.00 – Gdańsk – Sala BHP Stoczni Gdańskiej, spotkanie „Pamięć zbrodni Grudnia 1970 i stanu wojennego” Organizatorzy: m. in.: Stowarzyszenie Godność, Zarząd Regionu Gd. NSZZ „S”, Stowarzyszenie „Solidarni z Kolebki”, Związek Stowarzyszeń Osób Represjonowanych;

godz. 17.45 - Gdynia - Msza Święta w Kościele O.O. Redemptorystów przy ul. Portowej 2 w intencji ofiar stanu wojennego oraz montaż słowno-muzyczny (II LO w Gdyni) obejmujący rekonstrukcję wydarzeń związanych z tamtym okresem;

Następnie uczestnicy przejdą na Plac Kaszubski, gdzie na fasadzie Szpitala Miejskiego zaprezentowany będzie specjalny pokaz m.in. zdjęć z zasobów archiwalnych IPN, a także materiałów operacyjnych Służby Bezpieczeństwa nigdzie dotąd niepublikowanych. Pokaz zakończy symboliczne pochowanie komuny - czerń kiru oplatająca oddziały ZOMO, a biała i czerwona wstęga otuli uczestników wydarzenia odprowadzając ich pod pomnik Ofiar Terroru Komunistycznego przy ul. Pułaskiego, gdzie zostaną złożone okolicznościowe wiązanki kwiatów.

około godz. 20.30 – Gdynia, Franciszkańskie Centrum Kultury przy ul. Ujejskiego 40 wystąpi krakowski bard Leszek Długosz z zespołem.

O centralnych obchodach 30 rocznicy wprowadzenia stanu wojennego w Polsce z Przemysławem Miśkiewiczem, patrz poniżej:

16 grudnia (piątek):

godz. 09.00 – Gdynia, Teatr Miejski (ul Bema 26): Wystawa w foyer teatru: „Organizacje opozycyjne na Pomorzu" oraz Polskie Grudnie - Spotkanie z młodzieżą, a także Sympozjum: „Grudzień 70 - Uniwersytet Robotniczy" oraz „Grudzień' 81 - Wojna z narodem - lekcja patriotyzmu". W programie m.in.:

- Grudzień 70' w Gdyni - społeczny protest,

- „Niedziela bez teleranka" - materiał filmowy o wprowadzeniu Stanu Wojennego,

- „Przyczyny wprowadzenia stanu wojennego" - przedstawiciel IPN oddział Gdańsk,

- „Historia czynnego oporu" - prezentacja filmowa z walk ulicznych w latach 80,

- „Droga do Niepodległości - nowa jakość walki o „Wolność i Solidarność" - A. Kołodziej,

- Młodzież przeciw reżimowi - prezentacja filmu „Grupy Oporu" M. Dłużewskiej,

- Pokaz druku /sitodruk/,

- Musical „Wiatr od Morza" - fragmenty spektaklu w wykonaniu Klubu Młodych Gdynian,

Uroczystości przygotowała Fundacja Pomorska Inicjatywa Historyczna.

godz. 10.00 – Gdańsk – złożenie wieńców i kwiatów pod Pomnikiem Poległych Stoczniowców przez pracowników Stoczni Gdańskiej SA;

godz. 17.00 – Gdańsk – uroczysta Msza Święta w Kościele Świętej Brygidy; Przemarsz na skwer im. Polskich Harcerzy w byłym Wolnym Mieście Gdańsku – uczczenie pamięci zamordowanego XXX lat temu Antoniego Browarczyka (w tym zapalenie zniczy); Przemarsz pod Pomnik Poległych Stoczniowców; Apel Poległych; Modlitwa; Składanie wieńców i wiązanek kwiatów. Organizatorzy: Zarząd Regionu Gd. NSZZ „Solidarność”, Stowarzyszenie „Lwy Północy”, Stowarzyszenie FMW. Uwaga: po uroczystości w historycznej Sali BHP Stoczni Gdańskiej odbędzie się koncert Jana Pietrzaka.

17 grudnia (sobota)

godz. 06.00 – Gdynia-Stocznia – Pomnik Ofiar Grudnia 1970: Apel Poległych; Modlitwa; Wystąpienia; Składanie wieńców i wiązanek kwiatów;

godz. 16.30 – Gdynia – Msza św. w Kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa; przemarsz pod Pomnik Ofiar Grudnia przy Urzędzie Miasta Gdynia: Apel Poległych, Modlitwa, Wystąpienia, Składanie wieńców i wiązanek kwiatów.

Opracował: M. Roman

[Fot. Archiwum]

Wspomnienie ks. Jerzego

W środę, 19 października 2011 r. przypada liturgiczne wspomnienie bł. ks. Jerzego Popiełuszki. Dzień Jego męczeńskiej śmierci został ogłoszony przez Papieża Benedykta XVI podczas beatyfikacji, 6 czerwca 2010 r., dniem narodzin ks. Jerzego dla nieba.

Msza św. w liturgiczne wspomnienie bł. ks. Jerzego Popiełuszki odprawiona zostanie o godz. 18.00. w parafii św. Stanisława Kostki na warszawskim Żoliborzu. Eucharystii przewodniczyć będzie J.E. Kard. Kazimierz Nycz.

Przed Mszą św., o godz. 17.00 ks. dr hab. Tomasz Kaczmarek, postulator w procesie beatyfikacyjnym ks. Jerzego, wygłosi wykład nt. „Błogosławiony Ksiądz Jerzy – obecność w życiu Kościoła”. O godz. 17.30 rozpoczną się powitania pocztów sztandarowych.

Na zakończenie uroczystości, Metropolita Warszawski dokona otwarcia i poświęcenia Ośrodka Dokumentacji Życia i Kultu Błogosławionego Jerzego Popiełuszki.

Dekretem Metropolity Warszawskiego, Kardynała Kazimierza Nycza, w liturgiczne wspomnienie Błogosławionego Księdza Jerzego Popiełuszki uzyskać można w żoliborskim Sanktuarium odpust zupełny.

Ks. Jerzy Popiełuszko został beatyfikowany 6 czerwca 2010 roku w Warszawie. Uroczystej liturgii na Placu Piłsudskiego, z udziałem ok. 150 tys. wiernych, przewodniczył prefekt Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych abp Angelo Amato. Liturgiczne wspomnienie ks. Popiełuszki obchodzone jest 19 października, w dniu śmierci kapłana-męczennika.

Ks. Jerzy Popiełuszko 19 października 1984 roku został zamordowany przez funkcjonariuszy IV Departamentu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. Wszyscy, którzy brali udział w zabójstwie, od dawna są już na wolności; ich przełożonych uniewinniono.

Więcej, nt. Błogosławionego Ks. Jerzego, patrz tutaj.

Krótki film poświęcony męczeńskiej śmierci Ks. Jerzego, patrz poniżej:

(MAR)

[Fot. Archiwum]

O wydawnictwach drugiego obiegu

Fundacja Pomorska Inicjatywa Historyczna oraz gdański oddział Instytutu Pamięci Narodowej zapraszają 15 października (sobota) do Muzeum Miasta Gdyni (ul. Zawiszy Czarnego 1) na Ogólnopolską Konferencję Wydawnictw Niezależnych „Wydawnictwa Solidarności Walczącej na tle innych wydawnictw podziemnych w latach 80-tych”. Wśród uczestników znajdą się m.in.: Kornel Morawiecki, Adam Borowski, Mirosław Chojecki, Rafał Grupiński, Andrzej Kołodziej.

Według Służby Bezpieczeństwa w lipcu 1986 r. w skład Solidarności Walczącej miało wchodzić 47 grup działających na terenie 19 województw. Szacowano, że w organizacji działało ok. 1000 osób, a wydawnictwa sygnowane przez Agencję Informacyjną „SW" osiągały nakład 20 000 druków miesięcznie.

W programie konferencji:

Godz. 10.00 - Otwarcie wystaw w Muzeum Miasta Gdyni: „Książki poza cenzurą 1976-1989" oraz „Biblioteka Komisji Zakładowej NSZZ Solidarność Zakładu Gospodarki Komunalnej w Łodzi";

Godz. 10.15-12.15 - konferencja naukowa (część pierwsza)

- otwarcie konferencji - Ruch wydawniczy Solidarności Walczącej - Kornel Morawiecki;

- Wydawnictwa SW Odział Wrocław/ Dolny Śląsk - Piotr Medoń;

- Wydawnictwo Prawy Margines SW Oddział Warszawa - Adam Borowski;

- Wydawnictwo Petit SW Oddział Trójmiasto - Roman Zwiercan;

- Wydawnictwo Czas Kultury SW Oddział Poznań - Barbara Fabiańska;

- Wydawnictwa SW Oddział Rzeszów i Kraków - Andrzej Kucharski/Janusz Szkutnik;

Godz. 12.15 - Część oficjalna;

Godz. 12.45 - Część artystyczna - „Trio Łódzko-Chojnowskie”, piosenki Jacka Kaczmarskiego;

Godz. 13.20-14.30 - Przerwa;

Godz. 14.30-18:00 - konferencja naukowa (część druga)

- Początki ruchu wydawniczego - oficyna Nowa - Mirosław Chojecki;

- Biznes patriotyczny Wydawnictwa CDN - Czesław Bielecki i Mateusz Fałkowski;

- Twórczość niezależna w latach 80. Wojna polityki z estetyką- Rafał Grupiński;

- Wydawnictwa podziemne w Trójmieście;

- Wydawnictwo Alternatywy - Piotr Kapczyński;

- Podziemna drukarnia. Wydawnictwo Kształt - Andrzej Fic;

- Wydawnictwa emigracyjne i współpraca z krajowymi wydawnictwami oraz z SW - Piotr Jegliński;

- Dyskusja ogólna;

Godz. 18.00 - Podsumowanie - Włodzimierz Domagalski;

Godz. 18.30 - Zakończenie.

Konferencję poprowadzą dyrektor gdańskiego oddziału IPN dr hab. Mirosław Golon oraz Andrzej Kołodziej.

Podczas konferencji będzie można zakupić wydawnictwa IPN poświęcone najnowszej historii Polski (m.in. najnowsze wydawnictwo źródłowe z materiałami multimedialnymi poświęcone I Krajowemu Zjazdowi Delegatów NSZZ „Solidarność”).

Patronat nad konferencją objęli: Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdan Zdrojewski oraz Prezydent Gdyni Wojciech Szczurek.

(MAR)

[Fot. Archiwum]

Solidarność: Wołamy Dość!

W najbliższą środę odbędzie się ogólnopolski protest, zorganizowany przez NSZZ „Solidarność” w szesnastu wojewódzkich miastach. Głównym hasłem dla akcji w całej Polsce jest: "Polityka wasza - bieda nasza".

W Gdańsku protestujący spotkają się 25 maja br. o godz. 14 pod Pomnikiem Poległych stoczniowców, gdzie odbędzie się wiec. Stamtąd przejdą pod Urząd Wojewódzki. przy ul. Okopowej w Gdańsku, aby na ręce wojewody pomorskiego złożyć petycję dotycząca naprawy aktualnej sytuacji w kraju.

Podczas pikiety będą zbierane podpisy pod obywatelskim projektem ustawy o podniesieniu płacy minimalnej. Organizatorzy protestu podkreślają, że mówią: „dość polityce, która doprowadziła do podwyżek cen żywności, paliwa i energii oraz czynszów”. Wzywają jednocześnie rząd do ochrony najuboższych i walki z rosnącą biedą. Domagają się podwyższenia płacy minimalnej, skierowania dodatkowych środków na walkę z bezrobociem, podwyższenia kryteriów dochodowych upoważniających do korzystania z pomocy społecznej, czasowego obniżenia podatku akcyzowego na paliwo.

Okolicznościowy spot wzywający do wzięcia udziału w proteście, patrz poniżej:

(Maro)

[Fot. Archiwum]

Geneza „Solidarności”

33 lata temu, 29 kwietnia 1978 roku w Gdańsku został powołany Komitet Założycielski Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża. Inicjatywa ta nawiązywała do WZZ powstałych 21 lutego 1978 roku na Śląsku, ale to jednak gdańscy działacze WZZ pokierowali wielkim zrywem robotniczym z sierpnia 1980 roku i doprowadzili do powstania NSZZ „Solidarność”.

Joanna Duda-Gwiazda w biuletynie MKZ NSZZ „Solidarność” z 1981 r. pisze m.in.: „W przeddzień 1 maja 1978 r. Andrzej Gwiazda – inż. Elektronik z Elmoru, Antoni Sokołowski – spawacz zwolniony ze Stoczni Gdańskiej w 1976 i Krzysztof Wyszkowski – stolarz zatrudniony w Spółdzielni Mieszkaniowej „Osiedle Młodych”, podpisali deklarację powołującą Komitet Założycielski Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża”.

„Społeczeństwo musi wywalczyć sobie prawo do demokratycznego kierowania swoim państwem. (...) Pamiętając tragiczne doświadczenia grudnia 1970, opierając się na oczekiwaniach licznych grup i środowisk społeczeństwa Wybrzeża, podejmujemy śląską inicjatywę tworzenia wolnych związków zawodowych. Dziś, w przededniu 1 maja, święta od ponad 80 lat symbolizującego walkę o prawa robotnicze, powołujemy Komitet Założycielski Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża. Celem Wolnych Związków Zawodowych jest organizacja obrony interesów ekonomicznych, prawnych i humanitarnych pracowników. Wolne Związki Zawodowe deklarują swą pomoc i opiekę wszystkim pracownikom bez różnicy przekonań czy kwalifikacji" – czytamy w deklaracji założycielskiej WZZ.

Historycy, którzy zajmują się problematyką opozycji demokratycznej są zgodni, że źródłem powstania WZZ były wydarzenia Grudnia 1970 r. na Wybrzeżu. – Idea WZZ nie narodziła się w Warszawie tylko podczas Grudnia‘ 70. Wiedzieliśmy, że wszystkie zmiany muszą zostać dokonane z udziałem robotników – podkreśla Krzysztof Wyszkowski.

Wyłom w systemie

Wolne Związki Zawodowe działały niezależnie od socjalistycznego państwa. Wkrótce, obok struktur działających na Śląsku i Wybrzeżu, powstały w październiku WZZ w Szczecinie. Niestety, władzom udało się spacyfikować w zarodku podobne inicjatywy w Wałbrzychu, Gmiechowie, Łodzi, Krakowie, Radomiu i Częstochowie. SB dezintegrowała i ze szczególną wnikliwością penetrowała wolne związki, które stając w obronie praw robotniczych i obywatelskich, podważały w sposób szczególny podstawę istnienia ustroju sprawiedliwości dziejowej. W wychodzącym na Wybrzeżu biuletynie pt. "Robotnik Wybrzeża", czytamy m.in.:

„W PRL istnieją potężne związki zawodowe zrzeszające miliony pracowników, dysponujące własną prasą, funduszami, lokalami. Mimo to, co kilka lat robotnicy wychodzą na ulice i w gwałtowny sposób dopominają się o swoje prawa, narażając się na ataki MO i późniejsze represje. Nawet duże grupy pracowników w przypadku konfliktu z administracją są bezsilne i osamotnione. Sytuacja pojedynczego pracownika skrzywdzonego czy oszukanego jest jeszcze trudniejsza.

(...) Nie stawiamy sobie celów politycznych, nie narzucamy naszym członkom, współpracownikom i sympatykom określonych poglądów politycznych i światopoglądowych, nie dążymy do objęcia władzy. Zdajemy sobie jednak spraw, że nie unikniemy zarzutu o prowadzenie działalności politycznej. Zakres spraw, które u nas traktuje się jako sprawy polityczne jest bowiem niezmiernie szeroki i obejmuje prawie wszystko za wyjątkiem wycieczek na grzyby.

(...) Nasza działalność jest legalna i zgodna z prawem. Każdy człowiek ma naturalne prawo do obrony, do sprawiedliwości i do godnego życia - gwarantuje nam to Konstytucja PRL oraz międzynarodowe konwencje i umowy dotyczące praw ludzkich i obywatelskich. Działalność związkowa jest pod szczególną ochroną prawną”.

za: Dlaczego założyliśmy WZZ?, „Robotnik Wybrzeża”, nr 1, z 1 sierpnia 1978, s. 1.

Formuła oraz koncepcja działalności ponad podziałami, wola niesienia pomocy robotnikom wywołała szczególne zaniepokojenie wśród komunistycznych władz nie tylko w kraju, ale również w Moskwie. Znany historyk Sławomir Cenckiewicz, m.in. w swoim artykule pt. „Gęgacze i cisi” opublikowanym przed rokiem na łamach tygodnika WPROST, cytuje wypowiedź Piotra Kostikowa, w latach 1964-1980 szefa sektora Polski Wydziału Łączności z Bratnimi Partiami Krajów Socjalistycznych KC KPZR, który w swoich wspomnieniach pisał m.in.:

„Z uwagą na przykład odnotowaliśmy już w (kwietniu) 1978 roku powstanie Komitetu Założycielskiego Wolnych Związków Zawodowych. Dowiedzieliśmy się potem, że kolportowane są niezależne pisma, że bezpieczeństwo dokonało aresztowań. Bardzo nas to przestraszyło. Bardziej niż znane nam wcześniej działania Komitetu Obrony Robotników i może w założeniu szlachetna, ale odosobniona działalność młodych i starszych przedstawicieli kręgów intelektualnych wśród robotników Radomia, Ursusa i innych miejscowości dotkniętych represjami po czerwcu 1976 roku. Doniesienia naszej bezpieki o działalności Kuronia, Michnika, Modzelewskiego czy Moczulskiego nie robiły silniejszego wrażenia, jakby spowszedniały (...).

Dopiero wiadomości o Wolnych Związkach Zawodowych zaalarmowały naszych szefów. (...) Nasi szefowie sformułowali taką tezę: ten ruch jest niebezpieczny, już same nazwy – wolne związki zawodowe czy komitety obrony robotników – są dynamitem. Ruch jest niebezpieczny, bo wraca do początku wieku, do korzeni rewolucji społecznej. Tę niewiarygodną tezę sformułowano u nas jeszcze w latach 70. Krył się za nią strach przed... rewolucją. Nie poprzestano na teorii, na użytek wewnętrzny Związku Radzieckiego poszły polecenia o zaostrzeniu represji, obserwacji, ściganiu sił podejmujących działania przeciw państwu radzieckiemu. U nas jeszcze nikt nie pomyślał o wolnych związkach, ale już rozstawiano posterunki".

Nie byłoby Solidarności bez gdańskich WZZ

Działalność WZZ w latach 1978-1980 koncentrowała się wokół obrony praw pracowniczych i związkowych, organizacji obchodów rocznicowych Grudnia’70 i wydawania niezależnej prasy. WZZ wydały siedem numerów „Robotnika Wybrzeża" i około dziesięciu ulotek, w tym wydawnictwo zatytułowane „Placówka”, kolportowane następnie na kaszubskich wsiach. Pisano w nich o sprawach codziennych. Stałym tematem były prawa pracownicze i związkowe. Na łamach „Robotnika Wybrzeża" przybliżano również treść konwencji Międzynarodowej Organizacji Pracy oraz relacjonowano represje wymierzone w działaczy opozycji.

Kiedy władze PRL ogłosiły 1 lipca 1980 r. podwyżkę cen żywności, wywołało to falę strajków. Dyrekcje zakładów rozpoczęły zwalnianie „niepokornych". 7 sierpnia 1980 r. zwolniono z pracy w Stoczni Gdańskiej im. Lenina Annę Walentynowicz, działaczkę WZZ. Kilka dni później na zebraniu Komitetu Założycielskiego Wolnych Związków Zawodowych Bogdan Borusewicz zaproponował wywołanie strajku w trójmiejskich stoczniach. Rozpoczęcia akcji strajkowej w stoczni gdańskiej, 14 sierpnia 1980 r. podjęli się członkowie WZZ – Jerzy Borowczak, Bogdan Felski i Ludwik Prądzyński. Strajk w gdyńskiej stoczni im. Komuny Paryskiej zorganizował inny działacz WZZ - Andrzej Kołodziej i to podczas swojego pierwszego dnia pracy w tej stoczni. Wkrótce powstał Międzyzakładowy Komitet Strajkowy na czele którego stanął inny członek WZZ, Lech Wałęsa.

A zatem na realizację podstawowego celu, jaki stawiały sobie Wolne Związki Zawodowe Wybrzeża, przyszło czekać zaledwie dwa lata, kiedy to w sierpniu 1980 r. Międzyzakładowy Komitet Strajkowy zmusił władze do wyrażenia zgody na powstanie niezależnych związków zawodowych. Była to niewątpliwa zasługa gdańskich działaczy WZZ, którzy odegrali decydującą rolę w dziele powstania „Solidarności".

Mariusz A. Roman

Czytaj również:

Sławomir Cenckiewicz, „Gęgacze i Cisi”, patrz tutaj.

Antoni J. Wręga, „Transparentność spraw sekretnych”, patrz tutaj.

[Na załączonych zdjęciach: Składanie wieńców pod bramą nr 2 Stoczni Gdańskiej im. Lenina, zorganizowane przez WZZ w dniu 16 grudnia 1979 roku; Pierwszy numer „Robotnika Wybrzeża” z 1 sierpnia 1978].

Upamiętnienie dwóch tragedii

Na budynku siedziby związku Solidarność w Gdańsku miał zawisnąć w piątek baner upamiętniający rocznicę dwóch tragedii: Katyńskiej z 1940 oraz Smoleńskiej z 2010. Jego autorami są: kibice piłkarscy oraz dawni działacze Federacji Młodzieży Walczącej. Niestety, na przeszkodzie stanął silny wiatr i ostatecznie okolicznościowy baner zawieszono w sobotę.

Baner nawiązujący do zbrodni katyńskiej i katastrofy smoleńskiej budził od kilku dni wzbudzał poruszenie i kontrowersje w mediach, w świecie polityki i co najdziwniejsze wśród związkowców. Na banerze widnieje jedna z czaszek znalezionych w Katyniu oraz fragment szachownicy z rozbitego samolotu, ponad którymi umieszczono napis "Zbrodnia i Kłamstwo".

Całą akcję zorganizowali kibice ze stowarzyszenia Lwy Północy oraz dawni działacze Federacji Młodzieży Walczącej, przy wsparciu Zarządu Regionalnego NSZZ „Solidarność”. Pomysłodawcy i twórcy twierdzą, że baner nawiązując do dwóch wielkich tragedii, miał skłaniać do refleksji.

Piątkowe uroczystości zakończyło spotkanie zebranych (m.in.: kibice, działacze dawnej opozycji) w siedzibie gdańskiej „Solidarności”, gdzie o „Żołnierzach Wyklętych”, ucieleśniających polski patriotyzm i niezależne myślenie, mówiła Anna Kołakowska, najmłodszy więzień stanu wojennego (skazana jako maturzystka na trzy lata więzienia i rok pozbawienia praw publicznych). Była także relegowana ze szkoły. Gośćmi honorowymi byli ostatni żyjący żołnierze Narodowych Sił Zbrojnych.

Całość obchodów zamknął recital pieśni patriotycznych w wykonaniu gdańskiego barda - Andrzeja Kołakowskiego. Wyjątki z tego koncertu, patrz poniżej:

W sobotę wiatr już nieco zelżał, w rezultacie w późnych godzinach popołudniowych baner zawisł ostatecznie na budynku Solidarności w Gdańsku.

Mariusz A. Roman

[Fot. M. Roman]

NSZZ „S”: Uwaga – wzrost bezrobocia

Dramatyczna sytuacja na rynku pracy województwa pomorskiego była głównym tematem obrad Zarządu Regionu Gdańskiego NSZZ „Solidarność” we wtorek 7 marca. Zarząd przyjął stanowisko dotyczące bezrobocia w regionie.

Do tej pory bezrobocie w województwie pomorskim było niższe od krajowego, obecnie sytuacja jest odwrotna. Z comiesięcznego raportu Wojewódzkiego Urzędu Pracy wynika, że poziom bezrobocia w województwie zaniżają w znacznym stopniu Gdynia, Sopot i Gdańsk, gdzie jest ono zaledwie kilkuprocentowe. Zaś na obszarze wszystkim pozostałych powiatów województwa jest kilkunastoprocentowe, zaś w nowodworskim dochodzi do 30 proc. – To dowód na to, że polityka rządu w kwestii walki z bezrobociem po prostu nie istnieje – komentowano na posiedzeniu Zarządu.

„Zarząd Regionu Gdańskiego NSZZ „Solidarność” wobec informacji o pogorszeniu się w kolejnym miesiącu sytuacji na naszym rynku pracy, uważa, że dramatycznie zwiększający się poziom bezrobocia zaczyna być poważnym zagrożeniem dla przyszłości i rozwoju naszego regionu. W ciągu tylko stycznia liczba bezrobotnych wzrosła w naszym województwie o 10 tysięcy, przekraczając 114 tysięcy osób, co stanowi 13,1 proc. aktywnych zawodowo.

Stale wzrasta ilość bezrobotnych do 25 roku życia. Bardzo niepokojąco rośnie wśród bezrobotnych liczba absolwentów różnego rodzaju szkół, w tym uczelni wyższych, pozostających bez pracy do 12 miesięcy od ukończenia nauki. Systematycznie spada także liczba oferowanych wolnych miejsc pracy. Zgłaszane są zaś kolejne zwolnienia grupowe. Stocznia Marynarki Wojennej, Poczta, kolej, telekomunikacja, Bomi – to zakłady pracy, gdzie kolejne setki pracowników stracą swoje miejsca pracy. Urzędy pracy alarmują o radykalnym zmniejszeniu środków na aktywne formy walki z bezrobociem” – czytamy w przyjętym stanowisku zarządu regionu.

Rząd zmniejszył środki przeznaczone dla urzędów pracy o ok. 2/3. W rezultacie wystarczą one tylko na wypłaty zasiłków i poradnictwo, nie będzie możliwe prowadzenie aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu. Ilość ofert, przekazywanych przez pracodawców do urzędów pracy w województwie pomorskim spadła w styczniu br. w porównaniu z poprzednim miesiącem o 300. Dane wskazują także, że liczba wyrejestrowanych bezrobotnych tylko w 1/3 pokrywa się z liczbą osób podejmujących pracę, a więc faktyczna stopa bezrobocia może być o wiele wyższa niż wynika z danych urzędowych.

Podczas posiedzenia Zarządu Regionu NSZZ „S” zwracano również uwagę, że w Polsce wydatki na aktywizację bezrobotnego są jedenastokrotnie niższe niż w rozwiniętych krajach UE, zaś zasiłki dla bezrobotnych są ośmiokrotnie niższe.

Analiza sytuacji na rynku pracy pokazuje, że trwałe bezrobocie dotyka w znaczącym stopniu już młodych ludzi poniżej 25 roku życia. Okazuje się też, że 40 proc. spośród tych, którzy znajdują swoją pierwszą pracę, podejmują ją w dziedzinach, które nie odpowiadają zdobytemu wykształceniu.

Zarząd Regionu zajął się także formami zatrudnienia. Podkreślano, że Związek powinien walczyć o zatrudnianie na podstawie umów o pracę na czas nieokreślony. – Ta forma jest korzystna zarówno dla pracownika jak i dla pracodawcy i gospodarki – mówił Jacek Rybicki, członek prezydium ZRG „S”. Dla firmy dlatego, że dzięki stałej umowie zyskuje związanego z sobą pracownika, w którego może inwestować i czerpać z jego doświadczeń zawodowych. Dla gospodarki – ponieważ istnieje mniejsza prawdopodobieństwo jego zwolnienia a co za tym idzie pojawienia się kosztów, związanych z bezrobociem.

MAR/solidarnosc.gda.pl

[Fot. solidarnosc.gda.pl]

Nowy portal: 10 MILIONÓW.pl

Warto odnotować ciekawą inicjatywę – tak bardzo pokrewną z Memento.org.pl, powołania w Internecie portalu społecznościowego: 10milionow.pl – Portal Ludzi Solidarnych. Głównym celem portalu jest stworzenie płaszczyzny dla integracji, wymiany poglądów, nawiązywania relacji i przekazywanie informacji między środowiskami opozycji antykomunistycznej i ruchów demokratycznych z czasów PRL.

Portal Ludzi Solidarnych będzie miał m.in. za zadanie promocję dokonań „pokolenia Solidarności” w przestrzeni publicznej i medialnej oraz wśród młodzieży szkolnej i akademickiej.

„Chcemy zebrać wspomnienia i materiały opisujące trudne drogi do wolności, którą się możemy dzisiaj cieszyć. Nazwą nawiązujemy do 10 milionów Polaków, którzy w latach 80-tych tworzyli Solidarność. Chcemy tym samym podkreślić jak ważne dla odzyskania naszej wolności była indywidualna i osobista walka, którą podjęło tak wielu Polaków” – piszą członkowie zespołu redakcyjnego.

Autorzy portalu stawiają sobie za zadanie, aby przekazywać młodemu pokoleniu: wspomnienia tych nawet pozornie najmniejszych wydarzeń, o których dziś się nie pamięta, a które tak bardzo przyczyniły się do odzyskania wolności. Zamierzają promować ciekawe oraz ważne aktualne wydarzeniach i inicjatywy. Prowadzić akcje edukacyjne propagujące postawy obywatelskie i patriotyczne.

Portal umożliwia zakładanie profili osobistych, budowanie grup, swobodną wymianę informacji oraz integracje już istniejących środowisk. Portal ma charakter społecznościowy – tworzony jest zatem przez samych użytkowników, którzy publikują swoje wspomnienia, piszą artykuły, dodają multimedia i zamieszczają komentarze.

Wysoki poziom merytoryczny ma gwarantować współpraca z innymi inicjatywami m.in. z redakcją „Encyklopedii Solidarności” oraz „Tygodnikiem Solidarność”. Autorzy portalu zamierzają uczestniczyć w budowie wirtualnego muzeum Solidarności tworzonego przez użytkowników (m.in.: zbierać fotografie, teksty, pamiątki i wspomnienia użytkowników). Za cel postawili sobie także wysoką jakość estetyczną i dużą funkcjonalność. Ma to umożliwić korzystanie z portalu także ludziom słabo obeznanym z komputerem.

Warto odnotować, że Portal Ludzi Solidarnych, patrz tutaj nie jest jedyną tego typu inicjatywą. Od trzech lat działa powstały z inicjatywy osób związanych obecnie ze SKOK Stefczyka, bardzo pokrewny portal: Memento.org.pl, patrz tutaj.

Polecam również krótki film poświęcony idei powołania portalu 10milionów.pl, patrz poniżej:

Mariusz A. Roman

[Fot. 10milionów.pl]

Liturgiczne wspomnienie ks. Jerzego

W tym roku po raz pierwszy, 19 października obchodzić będziemy liturgiczne wspomnienie bł. ks. Jerzego Popiełuszki. Dzień Jego męczeńskiej śmierci został ogłoszony przez papieża Benedykta XVI podczas beatyfikacji 6 czerwca 2010 r. dniem narodzin ks. Jerzego dla nieba.

W wielu miastach w Polsce trwają uroczystości rocznicowe.

Uroczystości liturgiczne w parafii św. Stanisława Kostki rozpoczną się na warszawskim Żoliborzu 19 października o godz. 17.00 modlitwą różańcową z błogosławionym ks. Jerzym w intencji Ojczyzny. Godzinę później rozpocznie się Msza św. pod przewodnictwem metropolity warszawskiego abp. Kazimierza Nycza. Eucharystia zostanie odprawiona na balkonie kościoła. Po Mszy nastąpi modlitwa dziękczynna za beatyfikację ks. Jerzego Popiełuszki.

Do udziału w uroczystościach zaprasza wszystkich warszawiaków nowy proboszcz parafii św. Stanisława Kostki ks. Tadeusz Bożełko, wieloletni duszpasterz katechetów i nauczycieli oraz rodzin archidiecezji warszawskiej. Zastąpił on zmarłego w sierpniu ks. Zygmunta Malackiego.

Także w gdyńskich Karwinach, w parafii Niepokalanego Serca Maryi, podczas dzisiejszej wieczornej Mszy Świętej o godz. 18.30 dokonane zostanie uroczyste wniesienie relikwii błogosławionego do świątyni, której wielu parafian często stoczniowców, było w sposób szczególny związany z Księdzem Jerzym. Uroczystość tą uświetni śpiew chóru „Symfonia” z kościoła oo. franciszkanów w Gdyni.

Ks. Jerzy Popiełuszko został beatyfikowany 6 czerwca br. w Warszawie. Uroczystej liturgii na Placu Piłsudskiego, z udziałem ok. 150 tys. wiernych, przewodniczył prefekt Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych abp Angelo Amato. Liturgiczne wspomnienie ks. Popiełuszki będzie obchodzone 19 października, w dniu śmierci kapłana-męczennika.

Okazjonalny artykuł z dzisiejszego „ND”, pt. „Lecz duszy zabić nie mogą”, patrz tutaj.

Krótki film poświęcony męczeńskiej śmierci Ks. Jerzego, patrz poniżej:

MAR

[Fot. Archiwum]

Promocja „Encyklopedii Solidarności”

W najbliższy wtorek 21 września br. w siedzibie Stowarzyszenia Wolnego Słowa przy ulicy Marszałkowskiej 7 w Warszawie o godz. 17.00 odbędzie się promocja I tomu „Encyklopedii Solidarności”, wydanej staraniem Stowarzyszenia Pokolenie z Katowic.

Encyklopedia Solidarności – ludzie, struktury i wydawnictwa opozycji w Polsce 1976-1989, to projekt dokumentacyjny, realizowany przez Instytut Pamięci Narodowej, Stowarzyszenie Pokolenie (patrz tutaj) i Oficynę Wydawniczą Volumen. Jest to największe przedsięwzięcie dokumentacyjne, poświęcone ruchowi Solidarności, na które składa się pięć tysięcy biogramów, dwa i pół tysiąca haseł rzeczowych oraz szczegółowe kalendarium wydarzeń.

W sierpniu br., w 30 rocznicę powstania Związku ukazał się I tom tego dzieła. Cała publikacja jest tworzona tzw. metodą holenderską, co mówiąc w skrócie, oznacza, że każdy tom będzie uzupełniany o kolejne biogramy.

Hasła i biogramy, przygotowywane są przez dziesiątki autorów, współpracujących z wieloma pełnomocnikami regionalnymi, trafiają do Redakcji Encyklopedii w Warszawie. Po ich weryfikacji i redakcji umieszczane są w internetowej edycji Encyklopedii Solidarności. W chwili obecnej znajduje się tam ponad 3200 biogramów i 1100 haseł rzeczowych. Liczby te systematycznie rosną.

Strona internetowa „Encyklopedii Solidarności”, patrz tutaj.

„Zdajemy sobie sprawę, że nawet tak duża liczba haseł encyklopedycznych stanowi wypełnienie jedynie niewielkiej części potrzeb w zakresie dokumentowania walki polskiej opozycji. Jest to jednak niezbędny pierwszy krok, po którym nastąpią kolejne” – podkreślają pomysłodawcy projektu.

W jutrzejszej promocji wezmą udział członkowie redakcji Encyklopedii Solidarności:

prof. Antoni Dudek ( IPN);
dr Łukasz Kamiński (IPN);
dr Grzegorz Waligóra(IPN);
Przemysław Miśkiewicz (Stowarzyszenie Pokolenie);
Mirosława Łątkowska (Oficyna wydawnicza Volumen);
Adam Borowski (Oficyna wydawnicza Volumen);
Włodzimierz Domagalski;
dr hab. Ryszard Bugaj.

W trakcie prezentacji „I tom Encyklopedii Solidarności” będzie do nabycia w obniżonej cenie 90 zł.

Polecam również edycję TVP „Encyklopedia Solidarności”, patrz poniżej:

Mariusz A. Roman

[Fot. Archiwum]

Wystawa „Księża Męczennicy”

"Księża Męczennicy" - to tytuł wystawa fotograficznej poświęconej siedmiu księżom, którzy przeciwstawiali się totalitarnemu systemowi i zapłacili za to największą cenę. Ekspozycję otwarto 16 sierpnia w Gdańsku z okazji obchodów XXX - lecia NSZZ "Solidarność".

Wystawę w kościele pw. św. Brygidy przygotował Instytut Pamięci Narodowej. Składa się ona z czterech ekspozycji prezentowanych wcześniej osobno w różnych częściach kraju.

Na ponad 80 panelach zaprezentowano sylwetki siedmiu księży, którzy przypłacili życiem swoją niezłomną postawę wobec władz komunistycznych. Wszyscy ci, którzy odwiedzą wnętrza kościoła św. Brygidy w Gdańsku mogą zapoznać się z życiorysami bł. ks. Jerzego Popiełuszki, ks. Romana Kotlarza, ks. Stanisława Suchowolca, ks. Sylwestra Zycha, ks. Stefana Niedzielaka, ks. Władysława Gurgacza oraz bł. ks. Władysława Findysza (wystawa o ostatnim z księży będzie prezentowana dopiero od 26 sierpnia).

Jak powiedział rzecznik prasowy gdańskiego oddziału IPN Jan Daniluk, ideą ekspozycji było pokazanie w jednym, szczególnym miejscu, jakim jest kościół św. Brygidy w Gdańsku, postaci księży, którzy w powojennej historii Polski swoją postawą i działaniem przeciw komunistycznej władzy pokazali, że warto walczyć, że kościół jest aktywny i nie dał się złamać, a jednocześnie zapłacili za tę swoją działalność życiem.

Otwierając wystawę naczelnik archiwum gdańskiego IPN Marzena Kruk podkreśliła, że Kościół od samego początku był głównym wrogiem i to w kościele upatrywano główne zagrożenie dla władz komunistycznych. - To kościół katolicki był dla społeczeństwa jedynym oparciem i możliwym schronieniem przed ideologią ateizmu i materializmu, to kościół pozostawał bastionem wolności i oparcia dla wszystkich, którzy o wolność kraju walczyli - mówiła.

Przypomniała, że już w pierwszych latach powojennych w strukturach Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego tworzono wyspecjalizowane jednostki do zwalczania kościoła. Od momentu wstąpienia do seminarium duchownego przyszli księża stawali się obiektem rozpracowywania i inwigilacji.

W kościele św. Brygidy od 27 sierpnia prezentowana będzie także wystawa poświęcona historii parafii św. Brygidy i jej długoletniemu proboszczowi, zmarłemu niedawno ks. Henrykowi Jankowskiemu.

Wystawę "Księża Męczennicy" można oglądać do 12 września.

Galeria z otwarcia wystawy, patrz tutaj.

MAR/IPN/Onet.pl

[Fot. adalbertus.gda.pl]

Gdyńskie urodziny „Solidarności”

W 30. rocznicę porozumień sierpniowych Prezydent Gdyni Wojciech Szczurek oraz NSZZ "Solidarność" zapraszają do wspólnego świętowania tej radosnej i ważnej dla nas wszystkich rocznicy. Uroczystości, imprezy i inne wydarzenia związane z urodzinami Solidarności odbędą się w niedzielę 15 sierpnia 2010 r. pod wspólnym szyldem "Solidarnej Gdyni".

Gdynia odegrała bardzo ważną, choć niedocenianą, rolę w wydarzeniach z 1980 r. i tworzeniu "Solidarności". To właśnie w tym mieście strajk został utrzymany pomimo jego zakończenia w Gdańsku. Nie wszyscy wiedzą, że 15 z 21 postulatów przyjętych przez Międzyzakładowy Komitet Strajkowy (MKS) zostało ułożonych w Gdyni. Nie należy zapominać także o gdyńskim księdzu Hilarym Jastaku, który jako pierwszy kapłan jednoznacznie stanął po stronie robotników i udzielił strajkującym błogosławieństwa.

Dzięki Wolnej Drukarni Stoczni Gdynia powstałej w Stoczni im. Komuny Paryskiej w Gdyni ukazało się ok. 2 mln druków, m.in. ulotka o powołaniu MKS. Druki kolportowane były do Gdańska i dalej do całej Polski. Od 20 sierpnia do końca strajku działała gdyńska poczta strajkowa. Posłańcy roznosili "listy polecone" po domach. W sumie Poczta Strajkową, a potem Poczta Polską wysłano ok. 800 listów i ok. 200 tys. opieczętowanych kopert i kartek.

Program "Solidarnej Gdyni"

O godzinie 10.00 przy Urzędzie Miasta Gdyni wystartuje XVI Energa Maraton Solidarności. W tym samym czasie w Kościele Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski odbędzie się uroczysta msza św.

Od godziny 15.00 obchody będą się odbywały przy alei Jana Pawła II. Najmłodsi będą tam mogli wziąć udział w programie edukacyjnym, na którego potrzeby sprowadzone zostaną eksponaty sprzed trzech dekad. Dzieci pomalują m.in. styropianowe domki, w których podczas sierpniowego strajku przebywali protestujący, a także wykonają charakterystyczne dla strajkujących czapeczki. Również o godz. 15.00 zostanie odsłonięta replika bramy Stoczni im. Komuny Paryskiej oraz otwarta wystawa zdjęć "Solidarna Gdynia 1980". Wystąpi Górnicza Orkiestra Dęta Piekary - Julian.

O godz. 16.00 rozpocznie się promocja książki "Solidarna Gdynia. Sierpień 1980" autorstwa Danuty Sadowskiej i Edwarda Szmita. To bogato ilustrowany zdjęciami i dokumentami zapis tego, co działo się dzień po dniu w czasie strajku sierpniowego 1980 r. w Gdyni. Jest to także opowieść o solidarnym mieście, o Wolnej Drukarni Stoczni Gdynia, Poczcie Strajkowej, a także o niezłomnym kapelanie "Solidarności" księdzu Hilarym Jastaku.

Książkę, która ukazała się nakładem Oficyny Verbi Causa Małgorzata Sokołowska, będzie można nabyć po promocyjnej cenie - 20 zł.

Cały czas rozbrzmiewać będzie muzyka. Od godz. 16.30 na Scenie Bardów zagrają muzycy związani z Solidarnością: Tolek Filipkowski, Jerzy Stachura, Marek Gałązka, Janusz Pierzak, Tadeusz Piwko, Marcin Skrzypczak, Leszek Robakowski, Stefan Iżyłowski. Usłyszeć będzie można piosenki z repertuaru Bułata Okudżawy, Jacka Kaczmarskiego, Edwarda Stachury i innych.

Wieczorem, o godz. 20.00 wystąpią dwa zespoły nierozerwalnie kojarzone z latami 80. - Kryzys promujący wydaną niedawno płytę "Kryzys komunizmu", oraz Mr Zoob, którego muzyka dowodzi, że nie wszystko w tamtych trudnych latach musiało być smutne i szare.

XVI Energa Maraton „Solidarności"

Celem maratonu jest uczczenie ofiar wydarzeń grudniowych z 1970 roku. Bieg rozpocznie się w Gdyni - start honorowy spod Pomnika Ofiar Grudnia'70 (ok. godz. 9.45), a właściwy o godz.10.00 spod Urzędu Miasta Gdyni (al. Marsz. Piłsudskiego 52/54) - a skończy w Gdańsku. Organizatorem imprezy jest Stowarzyszenie Maratonu Solidarności w Gdańsku, patrz tutaj.

Przypomnijmy, że w latach 1981 – 1994 przeprowadzono 8 biegów półmaratońskich na trasie między pomnikami pamięci Gdańska i Gdyni. Natomiast od 1995 roku rozgrywane są maratony. Najpierw biegano z Gdańska przez Westerplatte do Gdyni, a od 2008 roku jest nowa trasa z Gdyni poprzez Sopot i Westerplatte do Gdańska. Na tej ostatniej do pobicia są granice 2:20 dla mężczyzn oraz 2:40 dla kobiet.

Zgłosiło się już ponad 500 zawodników i zawodniczek z Polski, Białorusi, Niemiec, Belgii, Holandii, Włoch, Wielkiej Brytanii, Australii, Kanady czy Egiptu. Zwycięzca maratonu otrzyma 10 tys. zł, a najlepsza zawodniczka - 5 tys.

[Fot. Archiwum]

Jubileuszowa pielgrzymka do Wilna

Jubileuszowa XX Międzynarodowa Pielgrzymka Piesza z Suwałk, po 10-dniowych trudach marszu, 24 lipca weszła do Wilna. Grupę żółtą, składającą się głównie z młodzieży, prowadził Ojciec Jarosław Wąsowicz SDB, dawny działacz Federacji Młodzieży Walczącej. Młodzież wchodząc do Wilna z flagami „Solidarności”, transparentami o treści: "Maryja Nadzieją Niepodległości” i „Bóg – Honor – Ojczyzna”, oraz okrzykami „Nie ma wolności bez Solidarności” nawiązała do 30 rocznicy zrywu narodowego i powstania NSZZ „Solidarność”.

Zapoczątkowana przed 20 laty przez księży salezjanów pielgrzymka ostrobramska stała się dla tysięcy pątników już tradycyjną, swoistą drogą do Boga, a fama o niej niesie się po całym świecie. W tym roku, włączając się w realizację programu duszpasterskiego, pielgrzymi wędrowali z hasłem: "Bądźmy świadkami miłości”. Na pielgrzymi szlak do Wilna wyruszyło przeszło 1000 pątników z Polski, ale też z Rosji, Ukrainy, Białorusi, Niemiec i innych krajów, by w modlitwie i codziennym trudzie oddać hołd „Tej, co w ostrej świeci Bramie”.

Poprzez polskie sioła

Tegoroczna pielgrzymka - która, jak co roku wyruszyła z Suwałk 15 lipca, przemierzała swój szlak, nieco zmienioną trasą przez Krasnopol, Berżniki, Leipalingis, Merkiniai, Orany, Ejszyszki, Soleczniki, Turgiele, Nową Wilejkę do Ostrej Bramy w Wilnie. Zaczynając od Oran, jej szlak wiódł przez tereny zamieszkałe w większości przez Polaków. Pielgrzymi ochoczo nadrabiają te 70 km (gdyby iść prostą drogą do Wilna pielgrzymka liczyłaby 200 km), aby ich odwiedzić.

Niezwykle wzruszające, są te spotkania z mieszkańcami Wileńszczyzny. Niczym przed najświętszym sakramentem - rozkładają Oni na drodze pielgrzymów kwiaty, witając po staropolsku: chlebem i solą. Starsi wystawiają w oknach, przechowywane niczym relikwie, popiersia i portrety Marszałka Józefa Piłsudskiego, ze łzami w oczach witając rodaków z Korony. W rękach dzieci pojawiają się skrywane przez lata znaki narodowe. W jedno łączy się umiłowanie Boga i Ojczyzny.

Organizowane są krótkie akademie powitalne, gdzie pielgrzymów witają mieszkańcy wspólną modlitwą, a dzieci recytują wiersze i pozdrowienia. Nie brakuje również stołów przygotowanych ze skromnymi posiłkami, składającym się z kanapek, warzyw, ciastek, herbaty i mleka. Mieszkańcy zapraszają również do swoich zazwyczaj drewnianych (pamiętających okres przedwojenny) domów na kawę, gdzie ze łzami w oczach wspominają „polskie czasy”.

Takie powitania organizowane są rokrocznie m.in.: w Kijuciach, Koleśnikach, Dowgidańcach, Purwianach, Janczunach, Butrymańcach, Koniuchach, Solecznikach, Kamionce, Turgielach, Rudominie i Nowej Wilejce. Tam gdzie pielgrzymka stawała na nocleg, zawsze znajdowały się rzesze tych, którzy zapraszali pątników do swoich gościnnych domów. Pielgrzymi byli także uroczyście witani przez proboszczów mijanych parafii, którzy kropili ich święconą wodą, błogosławili, pozdrawiali, przekazywali intencje do Matki Boskiej Ostrobramskiej.

Grupa żółta

Pielgrzymka podzielona była jak zwykle na 7 grup, z których wyróżniała się oczywiście grupa żółta - prowadzona przez Ojca Jarosława Wąsowicza SDB, dawnego działacza FMW. Grupę żółtą, składającą się głównie z młodzieży, wyprzedzały niesione transparenty - dawny Federacji: "Maryja Nadzieją Niepodległości", oraz współczesny przygotowany przez kibiców z hasłem: „Bóg Honor Ojczyzna”.

To pielgrzymi z tej grupy nieśli najwięcej flag biało-czerwonych, a także w tym roku z uwagi na rocznicę narodowego zrywu z Sierpnia 1980 flag „Solidarności”. I to oni organizowali najbardziej patriotyczne oprawy Mszy świętej, gdzie intonowali patriotyczne i narodowe pieśni. Z inicjatywy Ojca Jarka odbyło się również okolicznościowe upamiętnienie pomordowanych w 1944 roku mieszkańców Koniuch, patrz poniżej:

Grupa żółta wraz z księżmi salezjanami wyszła również z inicjatywą fundowania figurek Matki Bożej i wspierania budowy jej kapliczek na Wileńszczyźnie. W Oranach, podczas uroczystej mszy świętej została poświęcona w tym roku figura Matki Bożej Wspomożycielki Wiernych, która stanęła w kapliczce w Dowgidańcach na terenie parafii Koleśniki. W ten sposób już po raz czwarty pielgrzymi ufundowali miejsce modlitwy dla Polaków mieszkających na Wileńszczyźnie.

Wejście do Wilna

W tym roku po raz pierwszy pątnicy zatrzymali się na nocleg w Nowej Wilejce, gdzie pomocą i ogromną serdecznością otoczeni zostali przez mieszkających tam rodaków. Stamtąd 24 lipca wyruszyli na ostatni pątniczy etap wiodący do Ostrej Bramy. Niezwykły, podnoszący na duchu miejscowych i przyjezdnych Polaków, widok barw narodowych z nadrukiem: Jan Paweł II, flag „Solidarności” oraz transparentów z patriotycznymi hasłami, zmuszał do refleksji... Młodzież z grupy żółtej prezentowała się jak husaria - komentowali wileńscy Polacy, witający pielgrzymów na trasie ostatniego etapu z Nowej Wilejki.

Każdy szczegół oprawy wejścia do Wilna opracował Ks. Jarek – dla przyjaciół z Federacji, po prostu „Wąsu”. Najbardziej wymowny obrazek tego wejścia, to okolicznościowe okrzyki wznoszone przez młodzież: „Nie ma wolności bez Solidarności” oraz moment hołdu dla Ostrobramskiej Pani, oddawany przez grupę żółtą m.in. transparentami, bezpośrednio przed Jej cudownym Matczynym wizerunkiem. Najpierw pojawiły się race, a potem młodzież padła krzyżem na kilka chwil, patrz poniżej:

Przed obliczem Matki Miłosierdzia przywitał pielgrzymów oraz rodaków z Wileńszczyzny Biskup Ełcki Jerzy Mazur, który przewodniczył uroczystej mszy świętej i wygłosił homilię, podkreślając w niej, że szczyty świętości zdobywa się tylko za cenę ogromnych trudów i wyrzeczeń.

Ojczyznę całą…

Wielokrotnie wcześniej trafiałem do polskich miasteczek i wsi rozsianych po Wileńszczyźnie. Od lat powracam jednak na ziemię wileńską nie tylko z uwagi na jej walory turystyczne, ale przede wszystkim z uwagi na ten niepowtarzalny klimat spotkań z tamtejszymi Polakami, od których epatuje ten wylewny patriotyzm.

Tylko tam, można spotkać ludzi tak szczerze oddanych Ojczyźnie i Bogu, wiernych swoim korzeniom i dziedzictwu. Od których możemy tak wiele czerpać, a zwłaszcza wierność i przywiązanie.

Dlatego pewnie tak chętnie na zakończenie nabożeństw sprawowanych na Wileńszczyźnie, także tych odprawianych podczas pielgrzymki, wyrywa się z gardeł tak wielu śpiew: „Ojczyznę całą racz nam wrócić Panie…”

Szczegółowa relacja oraz zdjęcia i filmy z wędrówki do Ostrej Bramy znajdują się na stronie internetowej pielgrzymki, patrz tutaj.

Mariusz A. Roman

[Fot. M. Roman]

Patrz również, krótkie filmy nakręcone podczas wejścia pielgrzymki do Wilna:

XX Pielgrzymka Suwałki - Wilno, wejście do Wilna - ul. Subocz

XX Pielgrzymka Suwałki - Wilno, wejście do Wilna

XX Pielgrzymka Suwałki - Wilno, wejście do Wilna 2

Odszedł kapelan „Solidarności”

Dawna opozycja niepodległościowa zapowiada swój udział w sobotnim pogrzebie Ks. Prałata Henryka Jankowskiego w Gdańsku.



MAR

[Fot. Archiwum]

Z biografią Walentynowicz po Polsce

Wydawnictwo Zysk i S-ka wspólnie z klubami „Gazety Polskiej” zorganizowało serię spotkań promujących fascynującą biografię Anny Walentynowicz autorstwa dr Sławomira Cenckiewicza pt. „Anna Solidarność”. Odbyły się one już w Poznaniu, Węgrowie i Olsztynie. W najbliższy czwartek czytelnicy mają okazję spotkać się z autorem w Gdańsku, a w piątek w Słupsku.

To przez Annę Walentynowicz powstała „Solidarność”. To właśnie dla niej w 1980 roku stanęła Stocznia Gdańska. Kiedy po trzech dniach Komitet Strajkowy zakończył strajk, Walentynowicz miała odwagę powstrzymać robotników, którzy opuszczali stocznię. To ta akcja, ten straceńczy czyn prostej robotnicy stał się czynnikiem decydującym o losach Sierpnia ’80 i najnowszej historii Polski.

Czytaj również na moim portalu tekst pt. „Promocja Anny Solidarność”, patrz tutaj.

Najbliższe spotkania z dr Sławomirem Cenckiewiczem, autorem biografii pt. „Anna Solidarność. Życie i działalność Anny Walentynowicz na tle epoki (1929-2010)” odbędą się:

GDAŃSK
Czwartek, 24 czerwca br., godz. 17.30, Dom Technika NOT, Sala A, ul. Rajska 6
Moderator: Piotr Semka

SŁUPSK
Piątek, 25 czerwca br, godz. 17.00, Katolickie Stowarzyszenie Civitas Christiana, ul. I.J. Paderewskiego 9
Moderator: Robert Kujawski

KIELCE
Wtorek, 29 czerwca br., godz. 18.00, Aula Wyższej Szkoły Umiejętności im. Stanisława Staszica, ul. Wesoła 52
Moderator: Jerzy Kenig

WROCŁAW
Środa, 30 czerwca br., godz. 17.30, Papieski Wydział Teologiczny, Aula, pl. Katedralny 1
Moderator: prof. dr hab. inż. Ireneusz Jóźwiak

PIŁA
Piątek, 2 lipca br., godz. 19.00, Sala Św. Jana Bosko przy Parafii Św. Rodziny, ul. Św. Jana Bosko 1. Promocja „Anny Solidarność” stanie się jednocześnie inauguracją działalności Pilskiego Klubu „Gazety Polskiej”.
Moderator ks. Jarosław Wąsowicz (SDB)

ŁÓDŹ
Czwartek, 8 lipca, godz. 18.00, Księgarnia Wojskowa im. gen. Gorta-Roweckiego, ul. Tuwima 34
Moderator Józef Śreniowski

Najnowsza książka Sławomira Cenckiewicza, dostępna jest również w Internecie, patrz tutaj.

[Fot. Archiwum]

Promocja „Anny Solidarność”

Anna Walentynowicz zdążyła jeszcze przeczytać przed śmiercią rękopis swojej biografii autorstwa Sławomira Cenckiewicza, ale nie dożyła jej wydania drukiem. Walentynowicz była wielokrotnie internowana i prześladowana przez SB. 10 kwietnia zginęła w katastrofie prezydenckiego samolotu w Smoleńsku. Promocja książki "Anna Solidarność" odbyła się w ostatnią sobotę podczas targów książki w Warszawie.

– Dosłownie dwa tygodnie przed śmiercią (…) pani Ania przeczytała tę książkę i mogę powiedzieć, że była z niej zadowolona – powiedział Sławomir Cenckiewicz podczas promocji swojej najnowszej książki pt. „Anna Solidarność”.

Pomysł napisania biografii Anny Walentynowicz zrodził się na długo przed tragiczną śmiercią bohaterki. Życiorys Walentynowicz to historia opozycji w PRL. Pracująca w stoczni gdańskiej Suwnicowa była w połowie lat 70. współzałożycielką Wolnych Związków Zawodowych. W sierpniu 1980 r. to m.in. ona zatrzymała wychodzących ze stoczni robotników. Strajk nie został przerwany, co doprowadziło do zwycięstwa.

– Ostatni raz widziałem się z Anną Walentynowicz na kilka dni przed jej śmiercią w katastrofie pod Smoleńskiem. Przekazała mi wtedy ostatnie materiały, dotyczące jej syna. Wcześniej przeczytała moją książkę w maszynopisie i była z niej zadowolona. Sama historia dopisała ostatni rozdział – mówił Cenckiewicz na spotkaniu podczas I Warszawskich Targów Książki.

– Zaakceptowała nawet te fragmenty, które dotyczyły spraw, o których nie rozmawiała z nikim. Na przykład związku z ojcem jej syna Janusza, który porzucił ją, gdy dowiedział się, że jest w ciąży. Tak dokładnie wymazała go ze swego życia, że Janusz nie zna nawet nazwiska swego ojca, nosi nazwisko ojczyma. Nie ominąłem też okresu z przełomu lat 40. i 50., kiedy Anna Walentynowicz wierzyła jeszcze, że nowa Polska będzie rzeczywiście „ludowa”, kiedy działała w ZMP i była przodownicą pracy w stoczni, której zdjęcia ukazywały się na pierwszych stronach gazet – mówił Cenckiewicz.

Anna Lubczyk urodziła się w 1928 roku w Równem na Wołyniu, podczas wojny zginęli jej rodzice, a brata Sowieci wywieźli na Wschód. Anną zaopiekowali się sąsiedzi z Równego, ale traktowali dziewczynkę jak darmową służącą, bili, głodzili i zaganiali do pracy ponad siły dziecka. Razem z tą rodziną jeszcze podczas okupacji przedostała się pod Warszawę a po wojnie – do Gdańska. Tam zdecydowała się usamodzielnić.

W 1950 roku zatrudniła się w Stoczni Gdańskiej jako spawacz, co, jak podkreśla historyk, było jednym z najcięższych i najbardziej ryzykownych zajęć w zakładzie. Pracowała, jak wspominała w rozmowach z Cenckiewiczem, z radością i przekonaniem, należała do stoczniowego teatru i chóru, zapisała się do ZMP. Jednak szybko przekonała się, co kryje się za partyjnymi sloganami. Pensja nie wystarczała nawet na jedzenie nie mówiąc o mieszkaniu.

Gdy w 1952 r. urodziła syna Janusza była w tak dramatycznej sytuacji, że napisała nawet list do Bieruta pytając, „czy mam zginąć z tym dzieckiem, jak bezdomny pies?”. List pozostał bez odpowiedzi.

W czwartek 14 sierpnia 1980 r. w Stoczni Gdańskiej im. Lenina proklamowano strajk. Tego samego dnia przemawiała do stoczniowców, prosząc o wytrwanie w walce. Porozumienie w kwestii postulatów dotyczących samej stoczni osiągnięto już 16 sierpnia. Kiedy Wałęsa ogłaszał przez megafon zakończenie strajku, Walentynowicz domagała się kontynuowania protestu do czasu realizacji wszystkich postulatów zgłoszonych również przez inne zakłady pracy. Wówczas to razem z Aliną Pienkowską pobiegła do bramy nr 3, zamknęła ją i przez tubę prosiła robotników, by nie opuszczali stoczni.

– W ten sposób narodził się strajk solidarnościowy, a wraz z nim idea i ruch „Solidarności”. Ta akcja, ten czyn prostej robotnicy zadecydował o losach Sierpnia'80 i najnowszej historii Polski. Wtedy także rozpoczęły się kontrowersje pomiędzy Walentynowicz a Wałęsą – mówił Cenckiewicz.

Po 1989 roku Walentynowicz należała do najbardziej konsekwentnych krytyków Okrągłego Stołu i kompromisu z komunistami. – Nie chciała siedzieć cicho, więc została zmarginalizowana, przylepiono jej łatkę niezrównoważonej wariatki. Przez ostatnie 20 lat tacy ludzie jak Walentynowicz czy małżeństwo Gwiazdów nieustannie przegrywali bitwę o pamięć i prawdę na temat ruchu antykomunistycznego, ustawicznie marginalizowano ich rolę, przemilczano zasługi – mówił Cenckiewicz.

– Moja opowieść o Walentynowicz to także hołd dla wszystkich tych działaczy Solidarności, którzy nie zmieścili się w oficjalnym micie założycielskim III RP – dodał autor książki.

Polecam również krótki film: „Odeszła Anna Walentynowicz”, patrz poniżej:

„Anna Solidarność” trafi do księgarń jeszcze w maju. Ukaże się nakładem wydawnictwa Zysk i S-ka.

Film dokumentalny z cyklu: "Pod prąd" - wywiad z Anna Walentynowicz, patrz poniżej:

MAR/TVP Info

[Fot. Archiwum]

Majowe strajki 1988 roku

W drugiej połowie kwietnia 1988 roku doszło do fali protestów. Jako pierwsi zastrajkowali pracownicy komunikacji miejskiej w Bydgoszczy – 25 kwietnia, dzień później Huta im. Lenina w Nowej Hucie, a 29 kwietnia – huta w Stalowej Woli. Na Wybrzeżu strajkowała przez dziewięć dni (2-11 maja) Stocznia Gdańska oraz kilka dni studenci z Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Wspomagali ich działacze FMW, WiP oraz wielu innych niezależnych organizacji. To właśnie przedstawiciele młodego pokolenia, któremu była obca obojętność starszych działaczy „Solidarności”, jak i strach przed reżimem komunistycznym, zorganizowali te strajki.

To młodzieżowe parcie na strajk uwidoczniło się już podczas wiecu przy plebani kościoła św. Brygidy w niedzielę 1 maja. Na wiecu przemawiał m.in. Wałęsa. Nawoływał do spokoju, przekonywał, że wszystko odbywa się pod kontrolą „Solidarności”. Odpowiedziało mu gromkie: „Jutro strajk!” wykrzyczane przez młodych stoczniowców i działaczy młodzieżowych z organizacji opozycyjnych. Jak się rzekło, tak się stało. W poniedziałek 2 maja wybuchł strajk w Stoczni Gdańskiej. Zorganizowali go młodzi robotnicy, którzy obok żądań płacowych podnieśli również postulat reaktywowania NSZZ „Solidarność”.

Wsparcie niezależnej młodzieży

Młodzież m.in. z Federacji Młodzieży Walczącej włączyła się w strajk w stoczni i wydatnie wsparła protest majowy na wielu płaszczyznach. Mariusz Wilczyński pojawił się w stoczni w pierwszym dniu strajku razem z Jarkiem Rybickim i Jackiem Kurskim. Później Wilczyński wrócił na miasto, aby sprowadzić do stoczni Dariusza Krawczyka, który miał zorganizować w stoczni poligrafię. Pojechał po Darka do szkoły na Przymorzu. Ten akurat prowadził lekcję. Kiedy dowiedział się o strajku zwolnił się z zajęć w klasie i tak jak stał ruszył organizować strajkową drukarnię. Na teren stoczni przedarł się biegnąc między kordonami ZOMO z plecakiem wypełnionym „domowej roboty” sprzętem poligraficznym. Parę godzin później światło dzienne ujrzały: stoczniowy biuletyn „Rozwaga i Solidarność”, komunikaty Komitetu Strajkowego, liczne plakaty oraz pamiątkowe znaczki pocztowe powielane metodą sitodruku. Farbę zorganizowano według „kultowej” receptury, uzyskując ją z mieszaniny pasty komfort z tuszem. Po pewnym czasie do grona drukarzy z FMW przyłączyło się kilku młodych stoczniowców oraz członkowie Ruchu „Wolność i Pokój”. Powstała w ten sposób ekipa była m.in. organizatorem dwóch audycji nadanych ze stoczni na fonii telewizyjnej.

Federacja wspierała stoczniowe protesty także drukując ulotki i prasę strajkową poza stocznią. „Monit” - pismo FMW Gdańsk i Gdynia wydanie specjalne, stał się w tych dniach dziennikiem. Oprócz codziennej pracy przy druku „Monitu” młodzież z FMW uczestniczyła także w kolportażu i druku codziennej ulotki, sygnowanej przez Komitet Strajkowy w Stoczni, która była kolportowana w bardzo dużym nakładzie w Trójmieście. Ulotka powstawała w stoczni, ale diapozytywy szły na wszystkie zakonspirowane drukarnie w Trójmieście.

Dokonywano akcji ulotkowych, malowania murów, pojawiały się także inicjatywy na rzecz strajkujących robotników i studentów w szkołach, jak przerwy milczenia (główna akcja tego typu odbyła się w trójmiejskich szkołach ponadpodstawowych 5 maja), niezależne apele, śpiewy pieśni patriotycznych. Uczniowie z Liceum Plastycznego w Gdyni ogłosili spontanicznie w dniu 4 maja pogotowie strajkowe. Wielu działaczy FMW codziennie angażowało się w pracę kurierów, podtrzymując łączność i donosząc wsparcie dla strajkujących. Olgierd Buchocki jako oficjalny przedstawiciel FMW dołączył do strajkujących studentów na UG i PG.

„- (...) Nadzieję podtrzymał strajk studencki. Na wezwanie Jana Pastwy, drużynowego naszej „Czarnej Czwórki” wieziemy kuchnię polową na „Humanę”. Taka była widać nasza rola, żeby zapewnić logistykę, dla tych, którzy mieli wtedy przywilej strajkować. Z tego przywileju niewielu odważyło się skorzystać. Tym większa chwała tym, co dali świadectwo, zwłaszcza młodemu pokoleniu stoczniowców (...)” – wspomina po latach Grzegorz Bonk, działacz FMW i członek Związku Harcerstwa Rzeczpospolitej.

Warto przypomnieć, że w strajku w stoczni uczestniczyła także mocna ekipa FMW związana z kibicami Lechii Gdańsk ze śp. Tadeuszem Duffekiem na czele. W maju strajkująca stocznia otrzymała od „biało – zielonych” kibiców potężne wsparcie w dniu 7 maja podczas meczu z Górnikiem Wałbrzych. Najpierw fani Lechii na stadionie przez 90 min. skandowali „Stocznia Gdańska!” i inne solidarnościowe okrzyki. Następnie kibice z tzw. młyna, pod hasłem „Bić gestapo!” wykrzykiwanym przez cały stadion, prowadzili na trybunach regularną bitwę z ZOMO. Po meczu zaś cały ten tłum ruszył pod stocznię tocząc po drodze wielogodzinne walki z milicją. Lechistom udało się dotrzeć do stoczni i wspólnie ze strajkującymi robotnikami skandowali do późnych godzin wieczornych wolnościowe hasła.

Grupy Pomocy Strajkowej

Działacze WiP byli pomysłodawcami powstania zorganizowanej pomocy i wsparcia dla strajkujących, na bazie salki katechetycznej kościoła św. Brygidy w Gdańsku.

„- W ten sposób ruszyły Grupy Pomocy Strajkowej, jak nazwaliśmy naszą akcję wspomagającą. Zaraz dołączyli do nas koledzy z FMW. Część z nich już wcześniej wylądowała w stoczni, gdzie uruchomili mini-drukarnię. Wkrótce druga mała drukarnia ruszyła w "Brygidzie". Rozpoczęliśmy też zbiórkę żywności i innych potrzebnych rzeczy dla stoczniowców. Starsi ludzie okazali się bardzo hojni. Ale wręcz zadziwiające było zaangażowanie młodych ludzi w przenoszenie pomocy na teren stoczni. Stocznia była otoczona kordonem ZOMO, ale młodzi ludzie zawsze znaleźli sposób, aby się tam dostać. Na początku w akcji brała młodzież z WiP i FMW oraz innych organizacji opozycyjnych. Później pojawiało się coraz więcej młodych ludzi, nigdzie dotąd nie zaangażowanych” – mówi Klaudiusz Wesołek, działacz WiP.

W tych strajkowych dniach około 200 dzieciaków i młodzieży przedzierało się codziennie przez kordony ZOMO. Kilkunastoletni łącznicy - chłopcy i dziewczęta ze szkół podstawowych i średnich zapewniali strajkującym komunikację ze światem. Przez dziury w płocie przynosili na teren stoczni pocztę i żywność, materiały poligraficzne, koce i śpiwory, skarpety i inne potrzebne rzeczy, które mieszkańcy Trójmiasta ofiarowywali w darze dla strajkujących i składali przy kościele św. Brygidy. Młodzi kurierzy wprowadzali także na teren strajkującego zakładu tzw. doradców i gości. Niestety czasem wpadali w ręce ZOMO, co w trzech przypadkach skończyło się poważnym pobiciem. Większa część z tych młodych ludzi nie była związana z żadnymi organizacjami. Pomagali strajkującej stoczni z potrzeby serca. To byli bohaterowie tamtych dni, o których nikt nie pamięta.

Generacja 1988

Maj 1988 wpisuje się w tradycję polskich zrywów niepodległościowych, za jakimi zawsze w naszej historii stała młodzież. 22 lata temu młodzi robotnicy, studenci i uczniowie, podjęli walkę z reżimem komunistycznym, jako spadkobiercy ideałów Kolumbów – nazywając siebie generacją 1988. Ich działania wymykały się wówczas nie tylko spod kontroli komunistycznych władz, ale i podziemnej „Solidarności”. I tego się pewnie jedni i drudzy wystraszyli. Przyspieszając proces przemian systemowych w Polsce, ale i łagodząc zarazem proces transformacji wobec nomenklatury i agentury sowieckiej.

Patrz również:

Zapomniana rocznica (strajki 1988 r)

Historia majowych strajków (1988 r)

Mariusz A. Roman

[Na załączonych zdjęciach: Brama nr 2 w Stoczni Gdańskiej podczas pierwszego dnia majowego strajku; Jeden z plakatów FMW drukowanych na paście komfort z tuszem; Codzienne wydanie strajkowe pisma „Monit”, FMW Gdańsk-Gdynia; Mapa z zaznaczoną skalą protestów na przełomie kwietnia i maja 1988].